Bulantı Ne Anlama Gelir? Olası Hastalıklar
Bulantı şikayeti tek başına bir hastalık değil, altta yatan bir durumun işaretidir. Olası nedenleri ve başvurmanız gereken branşları aşağıda bulabilirsiniz.
Diğer ifadeler: mide bulantısı, midem bulanıyor, kusacak gibi olma
Bulantı şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Bulantı hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Norovirüs Enfeksiyonu (Mide Gribi)RutinNorovirüsün yol açtığı, ani başlayan şiddetli kusma ve sulu ishalle seyreden, 1-3 günde geçen çok bulaşıcı bir mide-bağırsak enfeksiyonudur.
- 2. Gıda Zehirlenmesi (Besin Zehirlenmesi)Birkaç gün içindeBakteri toksinleri veya mikroplarla kirlenmiş yiyeceklerin tüketilmesinden kısa süre sonra başlayan bulantı, kusma, karın krampı ve ishalle seyreden bir tablodur.
- 3. MigrenBirkaç gün içindeSıklıkla başın bir yarısında, zonklayıcı, bulantı ve ışık-ses hassasiyetinin eşlik ettiği, ataklar halinde gelen birincil baş ağrısı hastalığıdır.
- 4. Hiperemezis Gravidarum (Şiddetli Gebelik Kusması)24 saat içindeGebelikte normal bulantı-kusmanın ötesinde, susuzluk, kilo kaybı ve tuz dengesizliğine yol açan şiddetli ve sürekli kusmadır.
- 5. ApandisitHemenKalın bağırsağın başlangıcındaki solucan şeklindeki çıkıntının (apandis) iltihaplanmasıdır; göbek çevresinden başlayıp sağ alt karına yerleşen ağrıyla acil ameliyat gerektirir.
- 6. Gastrit (Mide İltihabı)RutinMide iç yüzeyini döşeyen zarın iltihaplanmasıdır; mide ağrısı, yanma, bulantı ve hazımsızlıkla kendini gösterir.
- 7. Safra Kesesi TaşıBirkaç gün içindeSafra kesesinde kolesterol veya pigmentten oluşan taşlardır; özellikle yağlı yemeklerden sonra sağ üst karında kramp tarzı ağrı (safra koliği) yapabilir.
- 8. Böbrek Taşı24 saat içindeİdrardaki minerallerin böbrekte kristalleşerek taş oluşturmasıdır; taş bedensel aktivite ettiğinde şiddetli böğür ağrısı (renal kolik) yapar.
- 9. Vestibüler Nörit (Denge Siniri İltihabı)24 saat içindeDenge sinirinin sıklıkla viral iltihabıdır; işitme kaybı olmadan ani başlayan, günlerce süren şiddetli baş dönmesine sebep olur.
- 10. Akut Pankreatit (Pankreas İltihabı)HemenPankreasın ani iltihaplanmasıdır; sırta kuşak gibi yayılan çok şiddetli üst karın ağrısı ve kusma ile hastane tedavisi gerektirir.
- 11. Üreter Taşı (İdrar Kanalı Taşı)24 saat içindeBöbrekten düşen taşın böbrek ile mesaneyi bağlayan kanala (üreter) takılmasıdır; şiddetli sancı ve idrar akışında tıkanıklık yapar.
- 12. Fonksiyonel Dispepsi (Sinirsel Mide)RutinYapısal bir hastalık bulunmadan tekrarlayan mide ağrısı, yemek sonrası dolgunluk ve çabuk doyma ile seyreden yaygın bir durumdur.
- 13. Bağırsak Tıkanıklığı (İleus)HemenBağırsak içeriğinin ilerleyememesidir; kramp tarzı karın ağrısı, karında şişlik, kusma ve gaz-dışkı çıkaramama ile acil müdahale gerektirir.
- 14. Sıcak Bitkinliği (Isı Yorgunluğu)24 saat içindeSıcak ortamda aşırı terleme ile su ve tuz kaybı sonucu gelişen halsizlik, baş dönmesi, bulantı ve bol terleme tablosudur; tedavisiz kalırsa sıcak çarpmasına ilerleyebilir.
- 15. Vazovagal Senkop (Basit Bayılma)Birkaç gün içindeUzun zaman ayakta kalma, sıcak ortam, kan görme, ağrı veya korku gibi tetikleyicilerle kalp hızı ve tansiyonun refleks olarak düşmesi sonucu gelişen kısa süreli bayılmadır.
- 16. Kristal Oynaması (BPPV)Rutinİç kulaktaki küçük kristallerin yerinden oynayarak denge kanallarına kaçmasıyla, baş hareketleriyle tetiklenen kısa süreli dönme ataklarıdır.
- 17. Akut Hepatit A (Sarılık)Birkaç gün içindeHepatit A virüsünün kirli su ve yiyeceklerle bulaşmasıyla gelişen, halsizlik, bulantı ve iştahsızlığın ardından sarılık, koyu idrar ve açık renkli dışkıyla seyreden ve kronikleşmeyen bir karaciğer iltihabıdır.
- 18. Vestibüler MigrenBirkaç gün içindeMigren hastalarında ataklar halinde gelen, dakikalar ile günler arasında sürebilen baş dönmesi ve dengesizlik nöbetleridir.
- 19. Akut Kolesistit (Safra Kesesi İltihabı)24 saat içindeSafra kesesinin sıklıkla taş sebebiyle tıkanıp iltihaplanmasıdır; sağ üst karında saatlerce süren ağrı, ateş ve kusma yapar.
- 20. Hepatit A (Sarılık)24 saat içindeKirli su ve yiyeceklerle bulaşan bir virüsün yol açtığı akut karaciğer iltihabıdır; çoğu zaman kendiliğinden iyileşir ve kalıcı hastalık yapmaz.
- 21. Mide ÜlseriBirkaç gün içindeMide iç yüzeyinde asit etkisiyle oluşan derin yaradır; özellikle yemekle artan mide ağrısı, bulantı ve kanama yapabilir.
- 22. Karbonmonoksit Zehirlenmesi (Soba Zehirlenmesi)HemenSoba, şofben, kombi, mangal gibi yakıtların kapalı ortamda tam yanmaması sonucu oluşan renksiz, kokusuz karbonmonoksit gazının solunmasıyla gelişen zehirlenmedir.
- 23. Auralı MigrenBirkaç gün içindeBaş ağrısından önce veya ağrıyla birlikte zigzag ışıklar, görme alanında boşluk ya da uyuşma gibi geçici nörolojik belirtilerin (aura) görüldüğü migren türüdür.
- 24. Siklik Kusma SendromuBirkaç gün içindeArada tamamen iyi olunan dönemlerle ayrılan, saatler-günler süren şiddetli bulantı ve kusma ataklarıdır.
- 25. Beyin Sarsıntısı (Hafif Kafa Travması)24 saat içindeBaşa alınan darbe sonrası beynin işlevlerinde geçici bozulma olmasıdır; baş ağrısı, sersemlik, unutkanlık ve bulantı sık ortaya çıkar.
- 26. Salmonella Enfeksiyonu (Salmonelloz)Birkaç gün içindeSalmonella bakterisiyle kirlenmiş yumurta, tavuk veya et ürünlerinin tüketilmesiyle gelişen, ateş, karın krampı ve ishalle seyreden bir bağırsak enfeksiyonudur.
- 27. Safra Reflüsü (Alkalen Reflü Gastrit)RutinSafranın onikiparmak bağırsağından mideye ve yemek borusuna geri kaçmasıdır; mide yanması, ağızda acı tat ve sarı-yeşil safra kusmasına yol açar.
- 28. Helicobacter Pylori Enfeksiyonu (Mide Mikrobu)RutinMide zarına yerleşen ve Türkiye'de çok yaygın olan bir bakteridir; gastrit, ülser ve uzun vadede mide hastalıklarına zemin hazırlar.
- 29. Adet Sancısı (Primer Dismenore)RutinAltta yatan bir hastalık olmadan adet kanamasıyla birlikte başlayan, kramp tarzında kasık ağrısıdır.
- 30. Labirentit (İç Kulak İltihabı)24 saat içindeİç kulaktaki denge ve işitme organlarının iltihabıdır; ani başlayan şiddetli baş dönmesi ile birlikte işitme kaybına sebep olur.
- 31. Gastroparezi (Mide Felci)Birkaç gün içindeMidede tıkanıklık olmadan midenin içeriğini bağırsağa çok yavaş boşaltmasıdır; bulantı, kusma ve çabuk doyma yapar.
- 32. Sodyum Düşüklüğü (Hiponatremi)24 saat içindeKandaki sodyum düzeyinin 135 mmol/L'nin altına düşmesidir; bilhassa yaşlılarda halsizlik, bulantı, dengesizlik ve konfüzyona sebep olur.
- 33. Akut Böbrek Yetmezliği (Akut Böbrek Hasarı)HemenBöbrek fonksiyonlarının saatler veya günler içinde ani olarak bozulmasıyla atık maddelerin ve sıvının vücutta birikmesidir.
- 34. İlaç ve Bitkisel Ürünlere Bağlı Karaciğer Hasarı24 saat içindeİlaçlar, bitkisel ürünler, takviyeler veya zehirli maddelerin karaciğer hücrelerine zarar vermesidir; hafif enzim yüksekliğinden karaciğer yetmezliğine kadar uzanabilir.
- 35. Piyelonefrit (Böbrek İltihabı)24 saat içindeBakterilerin mesaneden böbreğe yükselerek böbrek dokusunu enfekte etmesidir; yüksek ateş, titreme ve böğür ağrısı ile seyreder.
- 36. Kronik Böbrek Yetmezliği (Kronik Böbrek Hastalığı)Birkaç gün içindeBöbrek fonksiyonlarının 3 aydan uzun zaman boyunca kalıcı ve çoğunlukla ilerleyici şekilde azalmasıdır; en sık nedenleri diyabet ve yüksek tansiyondur.
- 37. Hepatit BBirkaç gün içindeKan ve vücut sıvılarıyla bulaşan bir virüsün yol açtığı karaciğer iltihabıdır; bir kısmında kronikleşerek siroz ve karaciğer kanserine yol açabilir.
- 38. Mallory-Weiss Yırtığı (Kusmaya Bağlı Yemek Borusu Yırtığı)24 saat içindeŞiddetli ve tekrarlayan kusma veya öğürme sonrası yemek borusu ile mide birleşim yerinde oluşan yüzeysel yırtıktır; kan kusmaya sebep olur.
- 39. Diyabetik Ketoasidoz (Şeker Koması)Hemenİnsülin eksikliği sebebiyle kanda keton birikip kanın asitleştiği, hayati tehlike taşıyan acil bir diyabet komplikasyonudur.
- 40. Sıcak ÇarpmasıHemenVücut ısısının 40°C'nin üzerine çıkıp ısı düzenleme sisteminin çöktüğü, bilinç bozukluğuyla seyreden ve hayati tehlike taşıyan acil bir durumdur.
Sık sorulan sorular
Bulantı neden olur?
Bulantı; Norovirüs Enfeksiyonu (Mide Gribi), Gıda Zehirlenmesi (Besin Zehirlenmesi), Migren, Hiperemezis Gravidarum (Şiddetli Gebelik Kusması), Apandisit, Gastrit (Mide İltihabı) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Bulantı için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Gastroenteroloji, Acil Servis, Genel Cerrahi, Nöroloji bölümleri ilgilenir.
Bulantı ne zaman acildir?
Apandisit, Akut Pankreatit (Pankreas İltihabı), Bağırsak Tıkanıklığı (İleus), Karbonmonoksit Zehirlenmesi (Soba Zehirlenmesi), Akut Böbrek Yetmezliği (Akut Böbrek Hasarı), Diyabetik Ketoasidoz (Şeker Koması) gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.